{"id":349,"date":"2012-05-22T15:47:02","date_gmt":"2012-05-22T13:47:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.malibas.nl\/?page_id=349"},"modified":"2017-01-31T15:59:05","modified_gmt":"2017-01-31T13:59:05","slug":"mangalaan-27-kristine-groenhart","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.malibas.nl\/?page_id=349","title":{"rendered":"Mangalaan 27 – Kristine Groenhart"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/h1>\n
\n

Een dramatisch leven in Nederlands-Indi\u00eb<\/strong><\/p>\n

Recensie door Wil van Basten-Malipaard \u00a0– 22 mei 2012 – voor Literair Nederland<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

\u2018Wat waren ze vol goede moed geweest\u2019<\/strong><\/p>\n

Kristine Groenhart\u00a0 beschrijft op verzoek van schrijfster Mischa de Vreede de levensgeschiedenis van haar vader Ernst de Vreede die in 1925 met zijn kersverse bruid Henny Bomers aankomt op Ambon. Daar gaat hij als hervormde predikant enthousiast en met grote ijver te werk om de inlandse bevolking tot het protestantisme te bekeren. Al sinds zijn prille jeugd is dit de idealistische jongensdroom van Ernst de Vreede. Door zijn theologie- en zendingsstudies, zijn serieuze karakter, zijn onstuitbare wil en dankzij zijn contacten die hem (financieel) steunen, betekent deze droom niet alleen zijn roeping, maar ook zijn levenspassie. Ondanks de vele ernstige gebeurtenissen en tegenslagen die hij in zijn leven zou meemaken, is deze passie altijd onverminderd in stand gebleven.<\/p>\n

\u2018Wilt u weten dat ik lijd en worstel?\u2019\u00a0<\/strong>
\n<\/strong>\u00a0\u2018(\u2026) dominee Ernst de Vreede zou tijdens zijn laatste kampeertocht met de Dageraad op de berg Sirimau de tempajang, de heilige kruik, leeggegoten hebben om het bijgeloof uit te bannen. (\u2026) Daarbij is toen bij al die Ambonse jongelui de vrees om het hart geslagen. (\u2026) O wee, dit wordt tjelaka, dit wordt wraak, daar komt een ongeluk van (\u2026)\u2019\u2013 blz. 82.<\/p>\n

Kondigt het noodlot zich hiermee al aan? Het \u2018Indische lot\u2019 wellicht, als gevolg van dit respectloze gedrag van De Vreede ten aanzien van het (bij)geloof van de inlanders?<\/p>\n

Tijdens de eerste zwangerschap wordt zijn vrouw Henny zieker en zieker. De baby moet geaborteerd worden, maar Henny bezwijkt helaas toch. Ernst beschrijft aan zijn schoonouders haar sterfbed:\u00a0\u2018(\u2026) Maar ze was rustig; de dokters hadden op haar vragen gezegd dat generlei schuld bij haar lag en ook niet bij Indi\u00eb. (\u2026)\u2019 \u2013 blz. 75.
\n\u2018(\u2026) Ik ben mijn vrouw kwijt, wat bergen van moeite meebrengt, ook in mijn werk.(\u2026)\u2019- blz. 85.<\/p>\n

Daarna volgt een moeilijke periode van zeven jaar weduwnaarschap en een mislukte verloving met Titia Eerdmans. De moeder van Titia had een behoorlijke stem in het verbreken van deze verloving. Zij vond Ernst \u2018erg vervelend, en heel heerszuchtig, veel te vertellen zul je niet bij hem hebben.\u2019 Zij werd daarin gesteund door anderen die Ernst erg goed meenden te kennen. De Vreede heeft het heel moeilijk maar overwint zichzelf door een beroep te doen op geestelijke waarden en krachten.<\/p>\n

Onverwacht dient de verandering zich aan tijdens zijn werk als predikant op Celebes.\u00a0Over de ontmoeting met zijn tweede vrouw Leny Varekamp (de moeder van Mischa de Vreede), lezen we:\u00a0\u2018(\u2026) Terwijl hij in de tuin van het meisjesinternaat zijn buurmeisje Leny zag staan begon het plotsklaps hard te regenen. Hij rende naar buiten, bood haar zijn loden regencape aan en drapeerde deze om haar schouders. Zij vond het zo\u2019n aardige, vriendelijke man. Een paar weken later vroeg hij haar \u2013 u-zeggend \u2013 ten huwelijk\u2019 \u2013 blz. 140.<\/p>\n

Dan volgt er een gelukkige periode van weer zeven jaar. Ernst werkt korte tijd in Batavia en vestigt zich later op Sumatra, in Medan in de Mangastraat 27. Er worden drie kinderen geboren.
\nTotdat de oorlog uitbreekt in Europa, Nederland bezet wordt door de Duitsers en Japan zijn oog laat vallen op Nederlands-Indi\u00eb. Japan zou een \u2018nieuwe orde\u2019 scheppen in een \u2018Groter Oost-Azi\u00eb\u2019: Indo-China (nu Vietnam), Siam (Thailand), Burma, Malakka (Maleisi\u00eb), Nederlands-Indi\u00eb, Nieuw-Guinea en Nieuw Caledoni\u00eb. De blanken zijn niet langer meer gewenst in Indi\u00eb en verdwijnen in de interneringskampen van de Jappen. Het noodlot slaat wederom toe.<\/p>\n

Over de avond v\u00f3\u00f3r de gang naar het interneringskamp, schrijft later dochter Mischa:\u00a0\u2018Ik lag opgewonden met mijn broertje te praten in bed. Mijn moeder kwam binnen en vroeg of papa nu de laatste avond dat hij bij ons was nog boos op ons moest worden. Wij zouden de volgende dag ge\u00efnterneerd worden, en wat dat was wist ik niet precies. Dat mijn vader niet bij ons zou blijven drong nu pas tot ons door\u2019 \u2013 blz. 182<\/p>\n

Deze periode van drie en een half jaar interneringskamp in Noord-Sumatra, waarin de kinderen gescheiden worden van hun vader en soms ook voor kortere tijd van hun moeder, wordt door Groenhart minutieus beschreven aan de hand van boeken, documenten, brieven, foto\u2019s, dagboeken en andere getuigenissen en gesprekken.<\/p>\n

Opmerkelijk is dat Goedharts beschrijving zakelijk en emotieloos blijft. Ook wanneer zij citeert uit de boeken die Mischa de Vreede zelf geschreven heeft over deze periode. (O.a.\u00a0Waar ik mee leef<\/em>\u00a0(1995).Mijn reis<\/em>\u00a0(1981).)
\nOver het weerzien aan het eind van de oorlog schrijft Mischa:\u00a0\u2018Ik zag mijn moeder gearmd met een vreemdeling met een ontbloot bovenlijf op ons toe lopen. Dat zal onze vader wel wezen, zei ik tegen mijn broer.\u2019 \u2018Ernst had zijn vrouw en kinderen drie jaar niet gezien\u2019 \u2013 blz. 215-216<\/p>\n

Daarna volgt de repatri\u00ebring van het gezin De Vreede naar Nederland.\u00a0Mangalaan 27<\/em>\u00a0begint met dit inschepen op stoomschip de Tjisadane naar Amsterdam.\u00a0\u2018(\u2026) Zij waren de nummers 898-902. Ernst, Leny en hun drie kinderen: Erik, Mischa en Matthijs.\u2019
\n\u2018(\u2026) Ernst was de predikant voor de hervormden op zee. (\u2026) Ernst stond aan de reling en zag hoe zijn bagage aan boord getakeld werd. Veel was het niet, hij had alleen nog een koffer met wat boeken en wat zilver. Maar het belangrijkste, zijn vrouw en zijn drie kinderen, zij waren gespaard gebleven. Hij klaagde niet (\u2026)\u2019 \u2013 blz. 7
\nHet boek eindigt met dezelfde blik van Ernst naar zijn bagage:\u00a0\u2018(\u2026) Daar kwam zijn koffer met zijn dierbaarste boeken die de oorlog hadden overleefd. Een volgend moment zag Ernst zijn boeken in zee vallen. Die zouden daar voorgoed achterblijven.\u2019 \u2013 blz. 232<\/p>\n

\u2018Ernst was ruim eenentwintig jaar onderweg geweest\u2019
\n<\/strong>Mangalaan 27<\/em>\u00a0geeft een nauwkeurig, interessant en zeer informatief beeld van het leven van het predikantengezin De Vreede in de periode 1925 \u2013 1946 in Nederlands-Indi\u00eb. Vooral de sfeer weet Groenhart goed te treffen mede ook dankzij de vele brieven die zij onverkort heeft overgenomen. De brief die Ernst schrijft aan zijn schoonouders na het overlijden van zijn vrouw is een juweeltje van prachtig proza uit die tijd! (Mischa de Vreede heeft het schrijverschap in de genen!)<\/p>\n

Daarnaast geeft het boek ook een goed beeld van het Nederlands-Indi\u00eb dat veel Nederlanders die er niet door familie of kennissen direct mee te maken hebben gehad, eigenlijk nauwelijks kennen. Het standsverschil tussen de inlanders en de zendelingen is, naar onze huidige maatstaven, schrijnend.<\/p>\n

Groenhart heeft veel, heel veel onderzoekswerk verricht. Uit de beschrijvingen van de eilanden, de vele plaatsen en plekken die zij beschrijft, is het duidelijk dat zij er zelf is geweest. \u00a0In haar uitgebreide epiloog schrijft ze dat zij gestaan heeft op de ferry met hetzelfde uitzicht als Ernst en Henny hadden bij hun aankomst op Ambon. En dat zij zelfs gecontroleerd heeft of er nu nog steeds water zat in de tampajang op de berg Sirimau. (Ja!)<\/p>\n

De zakelijke en emotieloze schrijfstijl wordt enerzijds veroorzaakt door de vele brieven en documenten. Het zijn weliswaar prachtige voorbeelden van het Nederlandse taalgebruik en ook van de voorgeschreven etiquette uit die tijd, maar de mensen komen er niet echt door tot leven. Anderzijds is de historische informatie die Goedhart toevoegt over Nederlands Indi\u00eb en het zendelingswerk interessant maar te gedetailleerd. Het lezen wordt daardoor op den duur wat moeizaam.<\/p>\n

Kristine Groenhart (Dordrecht, 1964) is Neerlandica. Zij gaf Nederlands op diverse middelbare scholen in Nederland en Engeland. Sinds 2008 is zij fulltime schrijver. Zij schreef \u00a0twee non-fictie boeken voor uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep.\u00a0Mangalaan 27<\/em>\u00a0is haar derde boek. Groenhart werkt ook aan een kinderboek. Zij is getrouwd en heeft twee kinderen.<\/p>\n

 <\/p>\n

Mangalaan 27
\n<\/em>Een dramatisch leven in Nederlands-Indi\u00eb<\/p>\n

Auteur: Kristine Groenhart
\nAantal pagina\u2019s: 247
\nVerschenen bij: Uitgeverij Athenaeum –\u00a0 Polak & Van Gennep
\nPrijs: \u20ac 17,95<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Een dramatisch leven in Nederlands-Indi\u00eb Recensie door Wil van Basten-Malipaard \u00a0– 22 mei 2012 – voor Literair Nederland   \u2018Wat waren ze vol goede moed geweest\u2019 Kristine Groenhart\u00a0 beschrijft op verzoek van schrijfster Mischa de Vreede de levensgeschiedenis van haar … Lees verder →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":311,"menu_order":43,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-349","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.malibas.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/349","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.malibas.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.malibas.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.malibas.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.malibas.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=349"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.malibas.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/349\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":394,"href":"https:\/\/www.malibas.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/349\/revisions\/394"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.malibas.nl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/311"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.malibas.nl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=349"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}